Księstwo pomorskie 1120-1230

Księstwo pomorskie 1120-1230

W ciągu XI w. kształtuje się władza książęca wywodząca się ze stanowiska naczelnika grodu. Początkowo panuje kilku książąt, dopiero w XII-XIII w. powstają linie: zachodniopomorska, słupsko-sławieńska i gdańska.

Księstwo sławieńskie obejmowało ziemie położone na wschód od rzeki Unieść aż po dolny bieg Łeby oraz ziemię bytowską na południu. Znanym protoplastą rodu był zmarły około 1180 r. Racibór I. Po nim tron przejął syn Bogusław, którego Kazimierz Sprawiedliwy ustanowił księciem. Potem ziemią sławieńską rządził Racibór II. Około 1217 r. miejscowe rycerstwo zwróciło się z prośbą do księcia gdańskiego Świętopełka o pomoc w usunięciu Duńczyków. Tak zaczęła się ekspansja Gdańska na zachód. Po śmierci Racibora II Świętopełk zajął Sławno, kładąc tym samym kres istnieniu samodzielnego księstwa.

Księstwo gdańskie rozciągało się na pomiędzy ujściem Łeby do Wisły z najważniejszymi miastami Gdańskiem i Białogardą oraz ziemiami: pucką, chmieleńską i goręczyńską. Pod koniec XII w. około 1180 r. na tronie zasiadł Sambor I, który założył klasztor cystersów w Oliwie. Po śmierci księcia około 1207 r. władzę przejął jego brat Mściwoj I, który sprowadził do Żukowa norbertanki. Pozycja Mściwoja rośnie, gdyż na zjeździe w Mąkolnie traktowany jest przez innych jako samodzielny władca, któremu przysługuje tytuł „dux”. Na Pomorze najechał król duński, zajmując na pewien czas ziemię słupską i zmuszając gdańskiego księcia do uznania zwierzchnictwa. Panujący od 1216 r. Świętopełk okazał się niewątpliwie najwybitniejszym władcą pomorskim. Przeciwstawił się próbom podporządkowania Pomorza przez Polskę, zawiązując przymierze z księciem wielkopolskim Władysławem Odonicem. W czasie zjazdu w Gąsawie w 1227 r. mieli zabić Leszka Białego i ranić Henryka Brodatego. Potem Świętopełk usamodzielnił się całkowicie.

Gdy na mocy porozumienia z 1226 r. Krzyżacy zajęli ziemię dobrzyńską, Świętopełk i jego brat Sambor byli początkowo ich sojusznikami. Wkrótce jednak doszło do nieporozumień i Świętopełk stał się zażartym przeciwnikiem Zakonu, atakując w 1242 r. ziemię chełmińską oraz pomagając pogańskim Prusom. Krzyżacy wspomagani przez książąt mazowieckiego i wieklopolskiego podchodzą aż pod Gdańsk a sam Świętopełk zmuszony, zawiera pokój. Sambor, pozostający przez cały czas po stronie Zakonu, darował krzyżakom podległe sobie ziemie. Czasy Świętopełka zmarłego w 1266 r. były okresem pomyślności i potęgi Pomorza. Dziedziczący księstwo synowie rozpoczęli walkę o ziemie. Najstarszy syn Mściwoj II wezwał na pomoc margrabiów brandenburskich i nawet uznał się za ich lennika. Jednak gdy margrabiowie opanowali Gdańsk, zwrócił się z prośbą o pomoc do księcia wielkopolskiego Bolesława Pobożnego. Na mocy układu w Kępnie (1282 r.) Mściwoj II ustanowił Przemysława Wielkopolskiego swoim następcą. Po śmierci ostatniego księcia gdańskiego w 1294 r. Przemysław bez przeszkód przejął władzę. Po zabójstwie Przemysława w Rogoźnie następcą tronu polskiego został książę kujawski Władysław Łokietek, którego po czterech latach rządów usunął z tronu król czeski Wacław II. W tym czasie na Pomorzu ważną rolę odgrywał wpływowy ród Swięców, pochodzący z okolic Słupska. Gdy Łokietek odzyskał władzę, powtórnie zainteresował się Pomorzem. Święcowie co prawda uznali jego zwierzchnictwo, ale w 1307 r. doszło do tak zwanej „zdrady Święców”, którzy poddali się władzy Brandenburgii. W rok później margrabiowie Otto i Waldemar zorganizowali najazd na Gdańsk. Mieszczanie zwrócili się o pomoc do Łokietka, który polecił im wezwać Krzyżaków. Zakon zdobywa co prawda Gdańsk, ale bynajmniej nie zamierza go nikomu zwracać, a w 1309 r. wykupuje od Brandenburgii prawa do Pomorza za 10 tys. grzywien brandenburskich. Na wieść o zajęciu Pomorza wielki mistrz zakonu Zygfryd von Feuchtwangen przenosi siedzibę z Wenecji do Malborka. Tak zaczyna się ponad wiekowe panowanie Krzyżaków na Pomorzu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *